خطرات حيوانات خانگی برای سلامت انسان
با توجه به آمارهای اعلام شده ميزان نگهداری از حيوانات خانگی در ايران روند رو به افزايشی داشته است. مهم ترين و متداول ترين بيماریهای قابل انتقال بين حيوان و انسان در كشور ما هاری، كيست هيداتيک، تب مالت، سياه زخم و... است كه میتوان به آنها اشاره كرد. البته بيماریهایی همچون جنون گاوی، تب كريمه كنگو و آنفلوانزای پرندگان را نيز نبايد ناديده بگيريم، چرا كه خطر ورود و شيوع آنها همواره ما را تهديد می كند. تاكنون 850 بيماری قابل انتقال بين حيوان و انسان شناسايی شده است. تعجب نكنيد اين رقمی است كه مطمئناً در سالهای بعد بيشتر و بيشتر خواهد شد!
با توجه به اهميت بيماریهای قابل انتقال بين حيوان و انسان، اطلاع رسانی و ارتقای سطح آگاهی جامعه در اين زمينه از اهميت ويژهای برخوردار است. اغلب كارشناسان و متخصصان دامپزشكی با بيان اين مطلب كه هر روز بر تعداد افرادی كه به نگهداری حيوانات خانگی رو می آورند، اضافه می شود، تأكيد می كنند: در تمام جوامع مهم ترين مشكلی كه در اين زمينه مطرح می شود، مسئله ی بيماریهای مشترک بين حيوان و انسان است.
به هر حال نگهداری حيوان در منزل بيشتر از آنكه نفع داشته باشد، ضرر دارد. اصولا زندگی انسان و حيوان در كنار يكديگر با توجه به مسائل بهداشتی نمیتواند ايدهای مناسب باشد. بسياری از بيماریها بين انسان و حيوان مشترک هستند و به راحتی از حيوان به انسان سرايت می كند. در بعضی از موارد بيماری خاصی در حيوان میتواند انسان را از پا در آورد.
موارد ديگری نيز وجود دارد كه ثابت می كند، حيوان نمی تواند در محيطی زندگی كند كه انسان در آن قدم گذاشته است. بهعنوان مثال ريزش موی گربه می تواند حساسيتی خطرناک را در انسان به همراه داشته باشد. فراموش نكنيم انسان و حيوان وجه مشتركی در بهداشت ندارند، چون حيوان فاقد شعور و درک است و برايش فرقی نمی كند كه در ظرف غذای شما اجابت مزاج كند يا در توالت فرنگی! مهمترين بيماریهای قابل انتقال از حيوان به انسان در كشور ما عبارتند از:
هاری :
بسياری از مردم بر اين باورند كه انسان تنها از طريق گازگرفتن سگ هار به بيماری هاری مبتلا می شود، در حالی كه گاز گرفتن حيواناتی همچون گربه، خفاش، موش و گرگ نيز می تواند منجر به هاری شود.
در مورد هاری بهترين راه پيشگيری واكسيناسيون حيوانات خانگی است. البته در سالهای اخير برای واكسينه كردن حيوانات وحشی و همچنين سگهای ولگرد كه به صورت دسته جمعی در اطراف شهرها ديده می شوند نيز اقداماتی صورت گرفته است. به هر حال اگر انسانی توسط حيوانی مشكوک گاز گرفته شد، بايد بلافاصله از سرم ضدهاری استفاده شود و به ياد داشته باشيد كه تزريق به موقع اين سرم میتواند از مرگ فرد جلوگيری كند.
كيست هيداتيک
ايجاد كيست هيداتيک در اثر ورود تخمهای انگل اكينوكوكوس (موجود در مدفوع سگ) به دستگاه گوارش انسان صورت میگيرد. اين كيستها بسته به اينكه در ريه، كبد، مغز يا هر بافت ديگری ايجاد شده باشند، قادر به بروز عوارض مختلفی هستند و برای برداشتن آنها نياز به عمل جراحی است. درمان ضدانگل دورهای حيوان خانگی (سگ)، رعايت بهداشت فردی و نيز ضدعفونی كردن سبزيجات مصرفی از موارد پيشگيری است.
توكسوپلاسموز
انگل خونی توكسوپلاسموز در اكثر گربههای ولگرد مشاهده می شود و درصورت خارج شدن گربه خانگی از منزل و معاشرت با گربههای ولگرد احتمال آلوده شدن آن بسيار است. چنين گربهای بايد به صورت دورهای تحت درمان باشد. اگر چه در انسان عوارض آن خفيف است، ولی در خانمهای باردار میتواند منجر به سقط جنين شود.
بيماری خراش پنجه گربه
به طور معمول، زير ناخن گربه يک سری ميكروب وجود دارد كه درصورت چنگ زدن گربه، اين ميكروبها از طريق خراش وارد بدن شده و باعث بروز اين بيماری می شوند. در اين بيماری انسان تا 3 روز متوالی تب می كند و گاهی نيز دچار تهوع و سردرد می شود.
تب طوطی
تب طوطی نوعی بيماری است كه از طريق پرندگان گروه منقار طوطی ها به انسان منتقل می شود. البته ديگر پرندگان نيز درصورت ابتلا به تب روده(بهخصوص در تابستان)، با دفع باكتری سالمونلا از طريق مدفوع می توانند موجب به خطر افتادن سلامتی انسانها، خصوصا افراد ضعيف و بچهها شوند. خوشبختانه اين بيماری درمان پذير است و بيشتر در اثر عدم رعايت بهداشت در اماكنی همچون رستورانها به انسان منتقل می شود.
راهكارها
آلرژی به حيوانات خانگی می تواند باعث علائمی از جمله عطسه، سرفه و خارش و آبريزش چشمها شود. پيش از آنكه بهعنوان آخرين چاره به فكر خلاص شدن از حيوان تان بيفتيد اين توصيهها را به كار ببنديد:
۱) سعی كنيد حيوان را در هنگامی كه هوا مناسب است در خارج از خانه نگهداريد. اگر حيوان داخل خانه است، به او اجازه ندهيد نزديک اتاق خواب شخصی برود كه دچار آلرژی است.
۲) از صافی هوا يا تهويه مطبوع برای كاهش گردش مواد آلرژی زا در سراسر خانه استفاده كنيد.
۳) در جارو برقی از فيلترهای HEPA استفاده كنيد.
۴) افراد دچار آلرژی بايد از گرداندن و در آغوش گرفتن حيوانات خانگی اجتناب كنند.
۵) با جارو كردن مداوم، گردگيری و شست وشو خانه را پاک نگه داريد.
۶) پس از هر بار تماس با حيوان دستهايتان را كاملا بشوييد.
۷) فضولات سگ و گربه را روزانه از حياط جمع كنيد، بهخصوص در نواحی ای كه كودكان و حيوانات در آن بازی می كنند.
۸) جعبه شن محل دفع حيوانات را بپوشانيد.
۹) دست كم سالی يک بار حيوانات خانگی را از لحاظ آلودگی انگلی آزمايش كنيد.
برنامه واكسيناسيون بايد توسط دكتر دامپزشک و بعد از معاينه دقيق حيوان صورت گيرد. از دادن خودسرانه داروی انگل به حيوان خانگی خود جداً پرهيز كنيد. شما می توانيد با مراجعه به نزديكترين كلينيک دامپزشكی از آنها درخواست واكسيناسيون و درمان انگلی حيوان خود را كنيد.
گرد آورنده : پویا حبیبی پور